بابا طاهر عريان ، سيد على همدانى ، خواجه عبد الله انصارى
اسرار النقطه 177
مقامات عارفان ( آئينه بينايان ، اسرار النقطه ، آئين رهروان ) ( فارسى )
و نيز بدان : نقطه را اگر باعتبار و ملاحظه استتار آن در صورت الفى ، ملاحظه نمائيم و همچنين استتار صورت الفى را در تحت صور حروف رقميه ، و ظهور آن را در درجات مخارج حروف در نظر بگيريم داراى سه مرتبه مىشود : 1 - مرتبه نقطه من حيث الذّات و قبل از امتداد و تجلى ، و آن مرتبه استهلاك تعيّنات است در هويّت نقطه ، بهطورىكه اعيان آن ظاهر نگرديده و خصوصيات آن امتياز و تشخص ندارند ، و ادراك آنها نيز مقدور نيست اين مرتبه اشاره است بر حضرت هويت غيبى حق ، قبل از ظهور تعينات و پيش از تجلى در اعيان ممكنات ، و مرتبهايست كه كثرت و تجليات اسمائى و آثار صفاتى در احديّت ذاتى ، و هويّت غيبى او ، مستهلك باشند و در اين مرتبه ذات احديت بدون اسم و رسم و خارج از اشاره و عبارت ، ملاحظه مىشود كه از هر صفتى و نعتى مجرد و از هر حكم حتّى اطلاق نيز لا به شرط فرض مىشود ( يعنى لا به شرط مقسمى نه لا به شرط قسمى كه در مقابل به شرط لا باشد . مترجم ) كه همان احديت غيب الغيوب است و براى حضرت حق جلت عظمته در اين ملاحظه و اعتبار ، اسمى كه بر او دلالت كند نيست همينطور حقيقت نقطه من حيث هى هى ، مجرّد از تقييد و اطلاقست چه اطلاق آن از كلمات مركبه باشد ؛ چه از حروف بسيطه 2 - مرتبه ابتداء نفس رحمانى بايجاد اعيان حروف ؛ بهواسطه ظهور تعينات حروف در مخارج مختلفه است ، كه در مدارج حروف تنزل مىنمايد و نيز ترقى و صعود و بازگشت آنها به باطن خود در مراجع ترقى و عروج آنها در قوس صعودى ملاحظه مىشود . و تعين حقيقت الفى ، در حقيقت مانند نفس رحمانى است كه بسط و توسعه پيدا مىكند و مستلزم ظهور اعيان حروف نسبى و حقائق اضافى آن مىشود و اين اشاره بر تعين اعتبارى ازلى و تجلى اول است كه آن مبدا حضرت واحديت و غيب و باطن حضرت جبروت ( اسماء و صفات است ) و مصدر شئون تجليات ربانيه و ظهور مربوبات نسبى و هستكنندهء موجودات اضافيه و مرتبه پيدايش الوهيت است بسبب اظهار مراتب امكانى ، در جلوهگاه احكام و مرتبه تجلى ايجادى و ربوبى است براى تحقق و ظهور اعيان ممكنات در غيب جبروت و تعينات لاهوتى ( كه مراد عالم اعيان ثابته است و مرتبهايست كه نه اسمى دارد و نه رسمى )